Sao lưu WordPress theo quy tắc 3-2-1: 6 bước thiết lập tự động
Sao lưu WordPress đúng cách theo quy tắc 3-2-1: giữ ít nhất 3 bản dữ liệu, trên 2 loại nơi lưu trữ khác nhau, trong đó 1 bản ở ngoài máy chủ (hoặc ngoài nhà cung cấp hosting). Một bản sao lưu đầy đủ gồm hai phần: tệp (thư mục wp-content và wp-config.php) và cơ sở dữ liệu.
Làm bằng plugin như UpdraftPlus, BlogVault, Jetpack VaultPress Backup, Duplicator, hoặc sao lưu của hosting, kết hợp lưu lên Google Drive, OneDrive, Amazon S3. Quan trọng không kém: thử khôi phục định kỳ để chắc bản sao lưu dùng được.
Kiến thức chung về sao lưu xem bài sao lưu website; bài này áp dụng cụ thể cho WordPress.
Quy tắc 3-2-1 khi sao lưu WordPress
3 bản: bản đang chạy trên website, bản sao lưu của hosting, bản sao lưu do plugin đẩy ra ngoài. 2 loại lưu trữ: ổ đĩa máy chủ và lưu trữ đám mây (hoặc ổ cứng tại văn phòng). 1 bản ngoài: nếu hosting gặp sự cố, bị khóa tài khoản hay bị mã hóa tống tiền, bản ngoài vẫn an toàn.
Nhiều doanh nghiệp tin rằng “hosting có sao lưu rồi”. Nhưng sao lưu của hosting nằm cùng nhà cung cấp, có thể chỉ giữ vài ngày, và nếu tài khoản hosting bị chiếm hoặc nhà cung cấp ngừng dịch vụ, bản sao lưu mất theo. Vì vậy luôn cần một bản ngoài.
6 bước thiết lập sao lưu WordPress
- Chọn công cụ: UpdraftPlus (phổ biến, có bản miễn phí, đẩy lên Google Drive), BlogVault hoặc Jetpack Backup (sao lưu trên máy chủ của nhà cung cấp, ít tốn tài nguyên hosting), hoặc sao lưu tự động của bảng điều khiển hosting.
- Kết nối nơi lưu ngoài: tài khoản Google Drive hoặc lưu trữ đám mây của doanh nghiệp, không dùng tài khoản cá nhân nhân viên.
- Đặt lịch: cơ sở dữ liệu hằng ngày (cửa hàng có đơn liên tục có thể vài giờ một lần), tệp hằng tuần.
- Đặt số bản giữ lại: ví dụ 14 bản cơ sở dữ liệu, 4–8 bản tệp; đủ để quay về trước thời điểm bị hack âm thầm.
- Chạy sao lưu thủ công trước mọi thay đổi lớn: cập nhật WordPress, đổi giao diện, nâng PHP.
- Thử khôi phục trên bản staging mỗi quý.
Tài liệu chính thức: hướng dẫn sao lưu trên WordPress.org.
Sao lưu WordPress cần gồm những gì
- Cơ sở dữ liệu: bài viết, trang, sản phẩm, đơn hàng, người dùng, cài đặt.
- wp-content/uploads: ảnh, tài liệu — thường chiếm phần lớn dung lượng.
- wp-content/themes và plugins: đặc biệt giao diện con và plugin tự viết không tải lại được từ nguồn công khai.
- wp-config.php, .htaccess: cấu hình kết nối, quy tắc chuyển hướng.
Không cần sao lưu thư mục cache, tệp tạm, bản sao lưu cũ nằm trong thư mục website (dễ làm bản sao lưu phình to).
So sánh công cụ sao lưu WordPress
UpdraftPlus
Plugin sao lưu phổ biến nhất trên WordPress.org. Bản miễn phí cho đặt lịch, đẩy bản sao lưu lên Google Drive, Dropbox, OneDrive, khôi phục bằng một nút. Bản trả phí thêm sao lưu tăng dần, chuyển website, mã hóa cơ sở dữ liệu. Nhược điểm: chạy trên chính máy chủ nên website lớn có thể bị chậm khi sao lưu.
BlogVault, Jetpack VaultPress Backup
Dịch vụ trả phí, sao lưu tăng dần theo thời gian thực hoặc hằng ngày, xử lý trên máy chủ của nhà cung cấp nên ít tốn tài nguyên hosting. Có khôi phục một lần bấm, thậm chí khi website không vào được. Hợp với cửa hàng WooCommerce có đơn hàng liên tục.
Duplicator, All-in-One WP Migration
Mạnh về đóng gói và chuyển website sang hosting khác, dùng được để sao lưu thủ công. Bản miễn phí thường giới hạn dung lượng hoặc thiếu lịch tự động.
Sao lưu của hosting
aaPanel, cPanel, DirectAdmin có tính năng sao lưu theo lịch, đẩy lên lưu trữ đám mây. Ưu điểm là không cần plugin, sao lưu cả cấu hình máy chủ. Cần kiểm tra thời gian giữ bản sao lưu và nơi lưu.
Sao lưu WordPress cho cửa hàng WooCommerce
Cửa hàng có đơn hàng mới mỗi giờ. Nếu sao lưu một lần mỗi ngày và phải khôi phục, tất cả đơn hàng từ lần sao lưu gần nhất sẽ mất khỏi website. Vì vậy, cửa hàng nên dùng sao lưu tăng dần theo thời gian thực hoặc tần suất cao cho cơ sở dữ liệu, kết hợp xuất danh sách đơn hàng định kỳ sang phần mềm bán hàng hoặc bảng tính.
Khi khôi phục cửa hàng, cần cẩn trọng không ghi đè đơn hàng mới phát sinh. Dịch vụ sao lưu chuyên dụng cho WooCommerce có tính năng khôi phục giữ lại đơn hàng mới.
Bảo mật cho bản sao lưu WordPress
Bản sao lưu chứa toàn bộ dữ liệu, kể cả thông tin khách hàng và mật khẩu cơ sở dữ liệu trong wp-config.php. Nếu bản sao lưu để trong thư mục công khai của website, bất kỳ ai đoán được tên tệp đều tải về được. Lưu ý: không để tệp .zip, .sql trong thư mục gốc website; tài khoản lưu trữ đám mây bật xác thực hai lớp; chỉ người có trách nhiệm được quyền truy cập; cân nhắc mã hóa bản sao lưu cơ sở dữ liệu.
Thử khôi phục bản sao lưu WordPress
Một bản sao lưu chưa từng được thử khôi phục chỉ là “hy vọng”. Có những trường hợp tệp sao lưu bị lỗi, thiếu cơ sở dữ liệu, hoặc plugin sao lưu chỉ lưu một phần do hết thời gian chạy. Cách thử đơn giản:
- Tạo một website staging (nhiều hosting có sẵn chức năng tạo bản sao).
- Khôi phục bản sao lưu gần nhất vào staging.
- Kiểm tra trang chủ, vài bài viết, ảnh, sản phẩm, đăng nhập quản trị.
- Ghi lại thời gian khôi phục mất bao lâu để biết thời gian gián đoạn dự kiến khi có sự cố thật.
- Xóa staging sau khi thử, hoặc đặt mật khẩu bảo vệ, chặn Google lập chỉ mục.
Ví dụ giả định về sự cố và sao lưu
Một website giới thiệu doanh nghiệp bị một plugin cập nhật lỗi làm trắng trang vào sáng thứ Hai. Nhờ có bản sao lưu tự động lúc 3 giờ sáng cùng ngày lưu trên Google Drive, đội kỹ thuật khôi phục trong khoảng 20 phút, sau đó tắt plugin lỗi và chờ bản sửa. Không có bản sao lưu, việc dò lỗi có thể mất nửa ngày. Ví dụ minh hoạ giá trị của sao lưu; thời gian thực tế tùy website.
Sao lưu WordPress trong gói bảo trì
Khách hàng dùng gói bảo trì của Việt Thái Group (từ 500.000đ/tháng hoặc gói 1 triệu/tháng) được thiết lập sao lưu tự động hằng ngày, lưu ngoài máy chủ và thử khôi phục định kỳ. Trước mỗi lần cập nhật plugin hay nâng PHP, đội kỹ thuật chạy thêm bản sao lưu thủ công để có thể quay lại ngay nếu có lỗi.
Sao lưu WordPress và mã độc tống tiền
Mã độc tống tiền (ransomware) có thể mã hóa toàn bộ tệp trên máy chủ, kể cả bản sao lưu nằm cùng máy chủ. Đây là lý do bản ngoài máy chủ trong quy tắc 3-2-1 quan trọng. Một số dịch vụ lưu trữ đám mây có tùy chọn khóa bản sao lưu không cho sửa hoặc xóa trong một khoảng thời gian (bất biến), giúp bản sao lưu không bị kẻ tấn công xóa ngay cả khi họ chiếm được tài khoản sao lưu.
Ngoài ra, giữ thêm một bản sao lưu hằng tháng lâu dài (ví dụ 6–12 tháng) để phòng trường hợp website bị nhiễm âm thầm nhiều tuần mới phát hiện, khi các bản sao lưu gần đây đều đã nhiễm.
Cuối cùng, ghi rõ trong sổ bảo trì: bản sao lưu nằm ở đâu, ai có quyền truy cập, giữ bao lâu và cách khôi phục. Khi sự cố xảy ra lúc người phụ trách vắng mặt, người khác vẫn có thể làm theo.
Câu hỏi thường gặp về sao lưu WordPress
Sao lưu có làm chậm website?
Sao lưu lớn tốn CPU và băng thông; đặt lịch ban đêm hoặc dùng dịch vụ sao lưu tăng dần.
Lưu bản sao lưu trong hosting có được không?
Được như một bản, nhưng phải có thêm bản ngoài hosting.
Bao lâu thì thử khôi phục?
Ít nhất mỗi quý và sau khi đổi công cụ sao lưu.
Kết luận về sao lưu WordPress
Sao lưu WordPress theo 3-2-1, tự động, có bản ngoài và được thử khôi phục là “bảo hiểm” rẻ nhất cho website. Xem thêm khôi phục WordPress bị hack, lớp bảo mật WordPress và dịch vụ thiết kế web của Việt Thái Group.
